Jeśli badanie wykazało enterokoki w wodzie, od razu odstaw ją do picia i przygotowywania posiłków. Sięgnij po wodę butelkowaną, a jeśli korzystasz z wodociągu, sprawdź aktualny komunikat sanepidu: to on określa, czy wodę wolno spożywać po przegotowaniu. Przy własnej studni po zabezpieczeniu domowników trzeba znaleźć drogę, którą zanieczyszczenia dostały się do ujęcia.
Czym są enterokoki i co oznacza ich obecność w wodzie?
Enterokoki występują w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt. W badaniu wody pitnej służą jako wskaźnik zanieczyszczenia kałowego. Wynik dodatni daje podstawę, by podejrzewać dopływ ścieków lub wody zanieczyszczonej odchodami, na przykład spływającej z pastwiska. Samo oznaczenie nie wskazuje jednak źródła ani nie pozwala ustalić, jakie inne drobnoustroje znalazły się w próbce.
Jak odczytać wynik badania wody?
Skrót „jtk” oznacza jednostki tworzące kolonie. Jeśli laboratorium podało dla enterokoków wynik 1 jtk/100 ml, oznacza to, że wykryło je w badanej próbce. W raporcie sprawdź, jak laboratorium oceniło wynik i jakie wymagania przyjęło do oceny.
W przypadku wodociągu o dopuszczalnym sposobie używania wody informuje sanepid. W zależności od oceny sytuacji może uznać wodę za nieprzydatną do spożycia lub warunkowo przydatną po przegotowaniu. Jeśli korzystasz z własnej studni na potrzeby gospodarstwa domowego, samodzielnie zlecasz badania. Sanepid nie bada takiego ujęcia rutynowo z urzędu.
Skąd enterokoki biorą się w wodzie?
Studnia: nieszczelne ujęcie lub skażenie w otoczeniu
Źródłem mogą być ścieki z nieszczelnego szamba lub niesprawnej przydomowej oczyszczalni. Na terenach rolniczych trzeba też sprawdzić, czy w stronę ujęcia nie spływa woda z gnojowiska lub pastwiska. Płytka studnia kopana z nieszczelną obudową jest szczególnie podatna na taki dopływ po ulewie lub roztopach. W studni wierconej sprawdź głowicę: jeśli jest źle uszczelniona, woda z powierzchni może dostać się do środka z pominięciem gruntu.
Wodociąg: awaria lub prace na sieci
Podczas awarii albo prac remontowych może dojść do spadku ciśnienia. Jeśli w przewodzie powstanie podciśnienie, przez nieszczelność może zostać zassana woda z otoczenia rury. Gdy problem dotyczy wodociągu, sprawdź w komunikacie, które miejscowości lub ulice obejmują ograniczenia.
Instalacja domowa: zbiorniki i zastój wody
Zanieczyszczenie może utrzymywać się także za ujęciem, na przykład w zbiorniku albo w długo nieużywanym odcinku rur. Jeśli podejrzewasz problem w budynku, uzgodnij z laboratorium miejsca pobrania próbek. Porównanie wody na wejściu do instalacji i w punkcie poboru pomaga ustalić, czy problem jest już w wodzie dopływającej, czy pojawia się w budynku.
Czy enterokoki w wodzie są groźne?
Na podstawie samego wyniku badania wody nie da się przewidzieć, czy u osoby, która ją wypiła, dojdzie do zakażenia.
Do czasu wyjaśnienia sytuacji nie używaj skażonej wody do mycia zębów, przygotowywania posiłków ani płukania warzyw i owoców jedzonych na surowo. Klarowny wygląd i brak zapachu nie potwierdzają bezpieczeństwa mikrobiologicznego.
Co zrobić po wykryciu enterokoków? Postępowanie krok po kroku
1. Zapewnij wodę do picia i sprawdź zakres ograniczeń
Jeśli nie ma jeszcze zaleceń dla Twojego adresu, do picia i przygotowywania posiłków używaj wody butelkowanej. Gdy korzystasz z wodociągu, sprawdź w aktualnym komunikacie sanepidu, do czego wolno używać wody z kranu. Gotuj ją tylko wtedy, gdy komunikat dopuszcza takie postępowanie dla danego zastosowania, i trzymaj się podanego w nim czasu gotowania.
2. Przy własnej studni usuń drogę dopływu zanieczyszczeń
Zacznij od oględzin obudowy, głowicy i terenu wokół ujęcia. Jeżeli po deszczu woda zbiera się przy studni, trzeba poprawić jej odpływ i uszczelnić miejsce, przez które może wnikać do środka. Jeśli podejrzewasz szambo, zleć kontrolę jego szczelności. Dezynfekcja nie rozwiąże problemu, jeśli ścieki nadal przenikają do ujęcia.
3. Zdezynfekuj studnię i instalację
Po usunięciu przyczyny skażenia zleć dezynfekcję. Ustal z wykonawcą, które odcinki instalacji miały kontakt ze skażoną wodą, jaki zakres prac będzie potrzebny i jak zostanie przeprowadzone płukanie po zabiegu.
4. Zleć badanie kontrolne przed powrotem do korzystania z wody
Po naprawie i dezynfekcji potrzebne jest badanie kontrolne. Przekaż laboratorium poprzedni wynik i opisz wykonane prace, żeby ustalić zakres badania, termin i sposób pobrania próbki. Do używania wody do picia wróć po uzyskaniu wyniku laboratoryjnego potwierdzającego, że nadaje się do spożycia. Domowy test na bakterie coli daje wynik orientacyjny, a miernik przewodności lub TDS nie wykrywa bakterii.
Chlorowanie, lampa UV czy odwrócona osmoza?
Jeśli po naprawie studni rozważasz stałą dezynfekcję, przekaż wykonawcy wyniki badań wody i dane o maksymalnym przepływie w instalacji. Przed wyborem między UV a chlorowaniem ustalcie, jaki odcinek instalacji powinien być objęty ochroną.
Kuchenny system odwróconej osmozy (RO) podaje wodę przez osobną wylewkę. W trakcie skażenia mikrobiologicznego nie polegaj na nim jako zabezpieczeniu wody do picia.
Jak zapobiegać ponownemu skażeniu?
Badania i stan techniczny ujęcia
Częstotliwość badań mikrobiologicznych uzgodnij z laboratorium, biorąc pod uwagę stan studni i wcześniejsze wyniki. Jeśli po powodzi lub ulewie woda z powierzchni mogła dostać się do ujęcia, zleć dodatkowe badanie. Kontroluj szczelność obudowy studni i stan szamba. Jeśli planujesz nowe ujęcie, sprawdź wymaganą odległość od zbiornika na nieczystości przed wyznaczeniem miejsca odwiertu.
Serwis i dobór urządzeń
Wymieniaj promiennik UV zgodnie z harmonogramem producenta, nawet jeśli nadal świeci. Samo świecenie nie potwierdza, że promiennik zapewnia wymaganą dawkę UV. Pilnuj też terminów wymiany wkładów, zwłaszcza w filtrze wstępnym przed lampą. Przy doborze systemu filtracji dla domu jednorodzinnego przygotuj aktualny wynik badania wody i ustal maksymalny przepływ w instalacji. Te dane pozwolą dobrać urządzenia do jakości wody i do sytuacji, w której kilka kranów pracuje jednocześnie.